DO TYŁU

Były budynek spółki „Pažanga”

2°C
Laisvės al. 53, Kowno
Słuchaj
Trasy

Niniejsze dzieło jednego z najwybitniejszych litewskich architektów Feliksasa Vizbarasa, wzniesione zamiast starego domu murowanego przy alei Laisvės w 1934 r., w okresie międzywojennym nigdy nie spało.

Spółka Akcyjna „Pažanga” wydając oraz rozpowszechniając książki i gazety pełniła rolę informatora społeczeństwa, w gmachu swoją siedzibę rozmieściła spółka, zarząd oraz klub Litewskiego Związku Narodowego, redakcja miesięcznika „Jaunoji karta” oraz gazety „Lietuvos aidas”, a także administracja gazety. W późniejszym okresie na czwartym piętrze swoje podwoje otworzyła restauracja, na dachu wykonano taras, na parterze – sklep z galanterią spółki „Parama”. Nawet w piwnicy rozbrzmiewał gwar ludzi – tu była rozmieszczona sala posiedzeń oświetlona przez zamglone szkło okien dachowych (po drugiej wojnie światowej zostały one zlikwidowane). W podwórku wybudowano również więcej gmachów budynku.

Litewski Związek Narodowy trzymał władzę w swoich rękach, więc nic dziwnego, że podczas przygotowania projektu budynku sięgnięto po styl narodowy oraz nie szczędzono środków, aby go podkreślić. Obliczono, że na budowę wydano ponad 600 000 LTL, które były bardzo pokaźną kwotą.

Ażurowe elementy dekoracyjne wieloplanowego układu elewacji przypominają tradycje rzeźby w drewnie, motywy sztuki ludowej interpretowane w manierze stylu art deco są również widoczne w balustradach balkonowych. Podobną taktykę Feliks Vizbaras stosował również podczas projektowania Centralnego Urzędu Pocztowego w Kownie. Motywy narodowe są spotykane również we wnętrzu gmachu.

Niniejszy budynek wraz z najbliższym sąsiadem – gmachem spółki „Pienocentras” zaprojektowanym przez Vytautasa Landsbergisa-Žemkalnisa – stał się akcentem najważniejszego bulwaru tymczasowej stolicy – alei Laisvės. Należały one w okresie międzywojennym do nielicznych ,,wieżowców”, które obecnie można byłoby nazwać biurowcami. Jeszcze jednym takim „wieżowcem” jest dom Jonasa Lapėnasa, jednego z założycieli spółki „Pažanga”.

W latach okupacji radzieckiej logika wewnętrzna gmachu, w którym działały różne organizacje naukowe, a nawet były wykonane mieszkania, była przemyślana – poszczególni rzeczoznawcy używają określenia „zrujnowana”.

W 1989 r. rozmieściła się tu siedziba Uniwersytetu Witolda Wielkiego. W 2015 r. decyzją Komisji Europejskiej na listę Znaku Dziedzictwa Europejskiego wpisano 44 obiekty architektury modernistycznej międzywojennej w Kownie, wśród których znajduje się również gmach spółki „Pažanga”.

Były budynek spółki „Pažanga”

Laisvės al. 53, Kowno

Niniejsze dzieło jednego z najwybitniejszych litewskich architektów Feliksasa Vizbarasa, wzniesione zamiast starego domu murowanego przy alei Laisvės w 1934 r., w okresie międzywojennym nigdy nie spało.

Spółka Akcyjna „Pažanga” wydając oraz rozpowszechniając książki i gazety pełniła rolę informatora społeczeństwa, w gmachu swoją siedzibę rozmieściła spółka, zarząd oraz klub Litewskiego Związku Narodowego, redakcja miesięcznika „Jaunoji karta” oraz gazety „Lietuvos aidas”, a także administracja gazety. W późniejszym okresie na czwartym piętrze swoje podwoje otworzyła restauracja, na dachu wykonano taras, na parterze – sklep z galanterią spółki „Parama”. Nawet w piwnicy rozbrzmiewał gwar ludzi – tu była rozmieszczona sala posiedzeń oświetlona przez zamglone szkło okien dachowych (po drugiej wojnie światowej zostały one zlikwidowane). W podwórku wybudowano również więcej gmachów budynku.

Litewski Związek Narodowy trzymał władzę w swoich rękach, więc nic dziwnego, że podczas przygotowania projektu budynku sięgnięto po styl narodowy oraz nie szczędzono środków, aby go podkreślić. Obliczono, że na budowę wydano ponad 600 000 LTL, które były bardzo pokaźną kwotą.

Ażurowe elementy dekoracyjne wieloplanowego układu elewacji przypominają tradycje rzeźby w drewnie, motywy sztuki ludowej interpretowane w manierze stylu art deco są również widoczne w balustradach balkonowych. Podobną taktykę Feliks Vizbaras stosował również podczas projektowania Centralnego Urzędu Pocztowego w Kownie. Motywy narodowe są spotykane również we wnętrzu gmachu.

Niniejszy budynek wraz z najbliższym sąsiadem – gmachem spółki „Pienocentras” zaprojektowanym przez Vytautasa Landsbergisa-Žemkalnisa – stał się akcentem najważniejszego bulwaru tymczasowej stolicy – alei Laisvės. Należały one w okresie międzywojennym do nielicznych ,,wieżowców”, które obecnie można byłoby nazwać biurowcami. Jeszcze jednym takim „wieżowcem” jest dom Jonasa Lapėnasa, jednego z założycieli spółki „Pažanga”.

W latach okupacji radzieckiej logika wewnętrzna gmachu, w którym działały różne organizacje naukowe, a nawet były wykonane mieszkania, była przemyślana – poszczególni rzeczoznawcy używają określenia „zrujnowana”.

W 1989 r. rozmieściła się tu siedziba Uniwersytetu Witolda Wielkiego. W 2015 r. decyzją Komisji Europejskiej na listę Znaku Dziedzictwa Europejskiego wpisano 44 obiekty architektury modernistycznej międzywojennej w Kownie, wśród których znajduje się również gmach spółki „Pažanga”.

Twój komentarz

Wyślij
Komentarz został pomyślnie wysłany!